Đề bài: Con người và Thiên nhiên, đâu là trung tâm của thế giới?

Bài làm

Từ những toà lâu đài vươn lên cao như đâm thẳng vào bầu trời của kiến trúc Gothic đến những đỉnh nhọn tam giác trên các Kim tự tháp Ai Cập.

Từ sử thi Odyseey với hành trình vượt qua những trở ngại của biển cả để về nhà đến câu chuyện về chàng Đăm Săn cùng giấc mộng chinh phục Nữ thần Mặt Trời.

Tất cả đều là dấu hiệu cho ý thức muốn chiến thắng và chinh phục thiên nhiên của con người. Phải chăng, con người ta từ bao đời nay vẫn mặc nhiên xem thiên nhiên với sức mạnh của nó là trung tâm của thế giới? Thế nên ta mới không ngừng khát khao, nỗ lực để vươn lên chiếm lĩnh, để thay thiên nhiên trở thành trung tâm của vũ trụ này? Đến cuối cùng, con người có thể chiến thắng được thiên nhiên? Con người và Thiên nhiên, đâu mới là trung tâm của thế giới?

Con người và Thiên nhiên là một mối quan hệ đầy tranh cãi. Thiên nhiên là gì giữa đời sống nhân loại? Thiên nhiên là cỏ cây, hoa lá, là núi cao, biển rộng. Hơn cả thế, thiên nhiên là bầu không khí đem đến cho con người sự sống, là nền trời vô tận với những hành tinh, thiên hà, là cả vũ trụ rộng lớn nói chung. Con người nhờ thiên nhiên mà có nơi để sinh sống, tiến hoá và phát triển. Sức mạnh của thiên nhiên là điều không một ai có thể chối cãi được. Nhưng với sự phi thường ấy, thiên nhiên lại không phải là sự tồn tại duy nhất trên thế giới. Thế giới còn còn có một sự sống khác song hành cùng với thiên nhiên chính là con người. Con người sống trên Trái đất bằng những giá trị thiên nhiên đem đến nhưng cũng đồng thời tạo ra vô số những giá trị nhân tạo khác. Đó là những máy móc, vũ khí hạt nhân – phản hạt,… thậm chí có sức mạnh vượt qua, chế ngự được cả thiên nhiên. Tuy vậy, con người lẫn thiên nhiên đều không phải và cũng không thể tồn tại riêng lẻ như một trung tâm duy nhất của thế giới. Con người và Thiên nhiên trên thực tế không có bất kỳ sự tách bạch nào về vị thế dù là trạng thái đối lập hay chênh lệch cao-thấp, chính-phụ. Con người và Thiên nhiên phải cùng nhau tồn tại, cùng cộng sinh để duy trì sự phát triển chung của cả nhân loại.

Thiên nhiên và Con người tuy khác nhau về vẻ ngoài nhưng bản chất bên trong là tương thích và đồng nhất với nhau. Trong “Phong thần diễn nghĩa”, Khương Tử Nha từng khiến mọi người thắc mắc về lưỡi câu thẳng nhằm “câu thời” thay vì “câu cá” của mình. Lại nhớ Gia Cát Lượng của “Tam Quốc diễn nghĩa” nhìn lên trời sao mà đoán mệnh mình đã tận. Là phi lý chăng khi người ta đã đồng nhất sinh mệnh, thời vận của mình với tự nhiên, với vũ trụ? Là thiếu căn cứ hay không khi từ xa xưa, Lão Trang đã đề ra học thuyết Thiên – Địa – Nhân và khẳng định rằng con người với trời đất là một thể, các bộ phận đồng nhất với cục bộ, cái đơn thể hoà cùng những hợp thể trong đời? Không chỉ người phương Đông, mà các nhà chiêm tinh học phương Tây cũng đã áp dụng triệt để những quan sát về thiên văn để phân chia những chòm sao ứng với từng người. Nhìn vào đó, ta thấy rõ ràng rằng, Con người và Thiên nhiên có mối liên kết, tương thông với nhau từ tầng sâu. Đó cũng chính là lý do mà người ta gọi mỗi con người trong cuộc đời này là một tiểu vũ trụ. Bởi lẽ mỗi cái tôi là một “thế giới nhỏ” mang trong mình những cốt lõi tương ứng với đại vũ trụ của tạo hoá. Và thế giới này chỉ có thể tồn tại, tiến hoá một cách hài hoà, ổn định khi mỗi vật đều gắn kết, chứa đựng nhau thay vì có một trung tâm hay bất kỳ sự chênh lệch, đối đầu nào. Vậy nên, trung tâm của thế giới không phải là con người cũng không phải là thiên nhiên. Trung tâm của thế giới chính là sự hợp nhất, giao hoà của Con người và Thiên nhiên.

Xem thêm:  Cảm nhận về bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh văn 12

Con người và Thiên nhiên không những bao hàm trong nhau mà còn soi chiếu lẫn nhau. Tức nhìn vào con người ta sẽ thấy được thực trạng của thiên nhiên và ngược lại, sự tồn tại của thiên nhiên phản chiếu đời sống của con người. Một xã hội loài người muốn phát triển, muốn tạo ra nhiều giá trị vật chất thì tất yếu đó là xã hội được thiên nhiên hậu ái với những tài nguyên thiên nhiên phong phú, đem lại nhiều giá trị vật chất lẫn tinh thần. Thiên nhiên cũng là một yếu tố định hình, tạo nên nếp sống, lối sinh hoạt của con người. Người miền Nam Việt Nam thường gắn liền với sự phóng khoáng, hào sảng một phần cũng bởi sinh sống ở khu vực đồng bằng rộng lớn với đất đai màu mỡ, khác với khu vực nhiều núi đồi, phải lo toan nhiều đến địa hình định cư. Cũng như cách những nhà văn hoá học lý giải sự cứng rắn, kiên cường của người Hàn Quốc và Nhật Bản được hình thành từ lâu đời do đây là hai quốc gia có địa hình bất lợi kèm theo việc phải sinh sống ở khu vực có nhiều thiên tai. Chính vì vậy, Con người và Thiên nhiên gắn bó chặt chẽ với nhau để cùng là trung tâm của thế giới mà không có sự tách rời để nhìn rõ được đâu là trung tâm, là cốt yếu hay đâu là phụ trợ, bổ sung.

Thế giới vận động cùng với sự hoà hợp của Con người và Thiên nhiên bởi nếu tách rời ra khỏi nhau thì sẽ dẫn đến sự lệch lạc, mất cân đối. Nếu con người “ngạo mạn” xem mình là trung tâm của thế giới sẽ dẫn đến việc lãng quên, phủ nhận sự tồn tại vô giá của thiên nhiên, sẽ lờ đi một sự thật rằng, thiên nhiên là nguồn gốc để con người xuất hiện trên thế giới này. Thiên nhiên dù là với một cảnh đẹp làm say ngất lòng người hay những cơn cuồng nộ như muốn phá huỷ tất cả đều có giá trị của riêng nó. Thiên nhiên với những nguồn tài nguyên phong phú, đa dạng sẽ là những giá trị vật chất đẩy mạnh sự phát triển của nhân loại. Thiên nhiên dù là với cái đẹp hùng vĩ hay bình dị cũng để sẽ là sự bồi đắp cho tâm hồn con người bởi chắc chẳng có ai trên đời có thể cưỡng lại hồn mình để không đắm say, không mải mê tận hưởng cái đẹp của tạo hoá. Nhưng cũng là Thiên nhiên đó, dù cho là bão lũ, động đất hay sóng thần – những điều mà không một ai muốn phải đối diện, chứng kiến, thì cũng đều là một phần của quy luật mà thế giới vận hành. Thiên tai tuy càn quét, tuy là một cuộc thanh trừng trên diện rộng nhưng nó là điều tất yếu để cân bằng những sự sống khác trên cuộc đời này. Tồn tại và suy thoái, vạn vật đều phải chấp nhận quá trình sống như thế.

Xem thêm:  Suy nghĩ về câu nói của Jean Paul Pougala: Cuộc sống như một cuốn sách…

Con người một khi ngộ nhận mình là trung tâm của vũ trụ sẽ chìm đắm trong sự tham lam, vụ lợi và mặc nhiên thụ hưởng tình yêu của Mẹ Thiên nhiên. Đó là những cuộc khai thác đến cạn kiệt, hoang phí đến vô độ thay vì chung sống bằng sự trân trọng và không ngừng gìn giữ, bồi đắp cho sự sống của thiên nhiên được bền vững, lâu dài. Mặt khác, con người khi mặc nhiên nghĩ rằng mình ở trên thiên nhiên, mình mới là nhân tố quan trọng tạo nên sự tồn tại của thế giới thì sẽ ảo tưởng về sức mạnh của mình trước thiên nhiên. Khi ấy, con người chẳng những không quý trọng những gì thiên nhiên đem lại mà cũng sẽ quên luôn một sự thật rằng: con người vẫn sẽ phải gánh chịu những hậu quả nặng nề khi đối diện với những trận cuồng nộ của trời đất, với những bão giông, sóng gió không sao lường trước được. Thế nên, thay vì cố gắng chiến thắng, giành lấy sức mạnh độc tôn đầy huyễn hoặc, con người phải hiểu được rằng, mình và thiên nhiên là cùng nhau tồn tại, cùng nhau cộng sinh không thể có bất kỳ sự hạ bệ hay đối đầu nào với đại vũ trụ.

Tuy vậy, nếu thế giới này chỉ có một trung tâm là thiên nhiên, nếu con người tự khép mình trước vũ trụ thì cũng sẽ không đem lại bất kỳ một giá trị nào đủ tốt đẹp, trọn vẹn. Không có con người, thiên nhiên tất yếu sẽ không bị khai thác mọi tiềm năng vốn có, nó vẫn là nó, với những điều tốt đẹp và thi thoảng, tự huỷ hoại mình như một quy luật sinh-tử. Nhưng cũng khi ấy, thế giới thiếu vắng những giá trị nhân tạo. Sẽ không có một Vạn Lý Trường Thành hay Vườn treo Babylon, không có những Kim Tự Tháp hay bất kỳ một nền văn minh nào. Thiếu vắng đi những nét văn hoá đặc sắc của mỗi dân tộc, miền đất, thế giới này có trở nên đơn điệu, nhàm chán bởi thiên nhiên còn lắm thô sơ, trần trụi?

Thêm vào đó, con người một khi tự hạ mình trước thiên nhiên, xem thiên nhiên là trung tâm của thế giới thì khác nào tự đưa mình trở về thuở hồng hoang? Chẳng phải tổ tiên ta trước kia từng hãi hùng, hoảng sợ trước những tiếng sấm, những ngọn lửa một cách thái quá hay sao? Chẳng phải khi mới khai thiên lập địa người ta luôn mù quáng tôn thờ những Thần Đất, Thần Nước,… và phó mặc cuộc đời mình cho những “buồn, vui” của các vị thần thay vì tìm cách lý giải, khám phá một cách khoa học để có thể bảo vệ mình trước những trận động đất, bão lụt? Xem thiên nhiên là trung tâm còn người sẽ chỉ ở yên một chỗ thay vì tin vào sức mạnh của mình mà không ngừng nỗ lực tạo ra những giá trị nhân tạo để cho cuộc sống của mình tốt đẹp, ý nghĩa hơn.

Trước khi ý thức được khả năng của mình, con người phụ thuộc vào thiên nhiên để rồi dù là sống hay chết của bản thân cũng “đổ” cho trời đất. Trong khi đó, đi cùng với sự phát triển nhận thức về sức mạnh của chính mình, con người dần nghiên cứu nhiều hơn để hiểu biết rõ thêm về thế giới xung quanh mình, để cho kiến thức của nhân loại thêm dồi dào, giàu có về những hiện tượng, bản chất của tự nhiên mà tạo ra nhiều phát minh vĩ đại. Cũng chính nhờ không còn xem thiên nhiên là tuyệt đối, là trung tâm điều hành thế giới mà con người nỗ lực để tự phát triển đem lại những phát kiến về khoa học kỹ thuật, đặc biệt là ngành y tế để rồi sự sống, tuổi thọ của con người ngày càng lâu dài hơn. Chính bởi thế, Thiên nhiên hay Con người đều không phải là trung tâm của thế giới. Câu hỏi “Ai là trung tâm của thế giới?” sẽ chỉ là vô nghĩa nếu ta không nhận thức được rằng, trung tâm của thế giới này là sự gắn bó, hài hoà giữa những tiểu vũ trụ cùng đại vũ trụ bao la.

Xem thêm:  Bình luận về tri thức giả trong cuộc sống văn 11

Dù nói Con người và Thiên nhiên phải hoà hợp với nhau để cùng là trung tâm của thế giới nhưng nhìn vào thực tại hiện nay, chúng ta không thể phủ nhận rằng, con người đang đối xử với người bạn cộng sinh của mình đầy nhẫn tâm. Danh sách Đỏ với hàng trăm loài sinh vật đã và đang đứng trên bờ vực tuyệt chủng; bầu trời không có màu xanh hay những sắc màu óng ánh của cầu vồng mà chỉ còn lại khói bụi và khí thải; đại dương bị cướp mất màu xanh trong vắt của nó để thay bằng những mảng xám xịt đến đen mịt vì rác rưởi, cặn bẩn: tất cả, đều là cách con người đã đối xử với thiên nhiên. Từ nỗi sợ hãi đến mặc cảm rồi luôn ao ước chiếm lĩnh được thiên nhiên, con người đi đến chỗ tàn sát, cưỡng đoạt tự nhiên vì tham vọng của riêng mình. Là một nền kinh tế tư bản hùng mạnh với những nhà máy, xí nghiệp; là những địa điểm du lịch năm sao, hạng A với trị giá bằng hàng trăm tỉ đô la; và là rất nhiều những nguyên do khác khiến con người không tiếc tay khai thác đến cùng kiệt những gì thiên nhiên đem lại. Nhưng con người lại quên mất một điều rằng, bản thân mỗi chúng ta lại gắn kết mật thiết với thiên nhiên, một khi ta “tàn sát” thiên nhiên thì cũng chính là nuôi dưỡng quá trình “tự sát” với chính mình. Vì vậy, đối diện với thiên nhiên không ngừng bị phá hoại hiện nay, con người ta hãy bảo vệ, chăm sóc nó như thể đó là một người bạn không thể thiếu trong cuộc đời ta.

Con người và Thiên nhiên cũng như mọi thứ khác trên cuộc đời này vậy, cùng nhau sinh sống, cùng nhau tồn-vong. Con người hay Thiên nhiên đều không thể trở thành trung tâm duy nhất của vũ trụ nếu thiếu đi sự tồn tại của phần còn lại. Và thế giới sẽ không còn là thế giới nữa nếu Con người và Thiên nhiên chỉ mải miết chứng minh mình là trung tâm của thế giới bằng những lần đối đầu, cạnh tranh.

Topics #bản thân #chiến thắng #con người #cuộc sống #hiện nay #tình yêu #văn minh