Phân tích nhân vật anh thanh niên trong tác phẩm – Bài số 1

Nguyễn Thành Long (1925-1991) ông bắt đầu viết văn vào thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Ông là cây bút chuyên viết về truyện ngắn. Vẻ đẹp trong sáng tác của ông không nằm ở những phát hiện sắc sảo mà nằm ở việc tạo dựng một chất thơ trong trẻo, nhẹ nhàng, thể hiện khả năng cảm nhận tinh tế. ” Lặng lẽ Sa Pa” là một truyện ngắn tiêu biểu của ông, truyện được viết vào năm 1970 là kết quả của chuyến đi Lào Cai của tác giả, truyện ca ngợi những con người lao động bình thường và ý nghĩa của công việc thầm lặng, tiêu biểu là nhân vật anh thanh niên.

Anh thanh niên là một người lao động bình thường, anh không phải là người đặc biệt anh như bao người khác, anh được giới thiệu: “hai bẩy tuổi tầm vóc nhỏ bé, khuôn mặt rạng rỡ” anh cũng như các nhân vật trong truyện đều có không có tên riêng, có lẽ đây không phải là điều quan trọng đáng nhớ vì mỗi người trên đời này đều có thê giống như anh mà cái đáng nhớ là vẻ đẹp vốn có trong anh.

Anh thanh niên mang trong mình đầy đủ những phẩm chất tốt đẹp của con người của cuộc sống mới. Ở tấm lòng yêu đời, yêu nghề ở tinh thần trách nhiệm với công việc. Nói về hoàn cảnh sống và công việc của anh. Theo lời bác lái xe thì anh là người ” cô độc nhất thế gian” bởi đã mấy năm anh sống một mình trên đỉnh núi Yên sơn cao 2600m,  bốn bề chỉ có cây cỏ và mây núi lặng lẽo, công việc của a là đo gió, đo mưa, đo nắng, đo chấn động mặt đất…. rồi ghi chép lại và báo về trung tâm, dựa vào việc báo trước thời tiết hàng ngày. Đây là một công việc đòi hỏi tính tỉ mỉ chính xác cao và có tinh thần trách nhiệm cao” nửa đêm đúng giờ opps thì dù mưa tuyết giá lạnh thế nào cũng phải trở dậy làm việc đã quy định: ” Bốn giờ, `11 giờ, 7 giờ tối lại 1 giờ sáng” công việc đòi hỏi tính chính xác theo đúng thời gian lại rất gian khổ, anh phải đối trọi với thời tiết vô cùng khắc nghiệt ” sách đèn ra vườn, gió tuyết và lặng im ở bên ngoài chỉ trực  đợi mình ra là ào ào xông tới”. Nhưng cái gian khổ nhất với anh là phải vượt qua sự cô đơn vắng vẻ, quanh năm suốt tháng trên đỉnh núi cao không một bóng người, đây là một hoàn cảnh đặc biệt.

Vậy điều gì đã khiến anh vượt qua hoàn cảnh đó? là do anh ý thức được công việc thầm lặng của mình là có ích cho cuộc sống của mọi người, anh hiểu rằng anh sẽ là một cái riêng trong cái chung của mọi người, vì thế khi được biết một lần do phát hiện kịp thời một đám mây khô mà anh đã góp phần vào chiến thắng của quân ta bắn rơi những máy bay Mỹ trên cầu Hàm Rồng, anh thấy mình thật ” hạnh phúc” anh còn có sâu sắc quan niệm đẹp về ý nghĩa của công việc “khi ta làm việc ta với công việc là đôi sao gọi là mình được? ” huống chi công việc của cháu gắn liền với bao anh em đồng chí dưới kia” ” công việc của cháu gian khổ thế đấy, chứ cất nó đi cháu buồn.., chết mất”. Vả lại theo anh mỗi người mỗi người đều phải là làm việc vì mình vì gia đình và vì cái chung lớn lao hơn là đất nước, anh tự nhắc mình: ” mình sinh ra để làm gì? mình đẻ ở đâu? mình vì ai là làm việc?”

Đối với anh công việc ý nghĩa như một người bạn là niềm vui của cuộc sống, phải là một người có lòng yêu nghề và sự hi sinh thầm lặng thì anh mới có suy nghĩ sâu sắc đến như vậy.

Tuy sống trong điều kiện thiếu thốn cả về vật chất lẫn tinh thần nhưng người thanh niên ấy vẫn biết sắp xếp lo toan cho cuộc sống riêng ngăn nắp, ổn định. Anh từng  nuôi gà đọc sách thỉnh thoảng xuống đường gặp lái xe và hành khách để trò chuyện cho vơi nỗi nhớ nhà, vơi nỗi cơ đơn. Cảnh sống của anh như một người đang sống và làm việc giữa xã hội chứ không phải mình anh, đúng là một cách đẽ mọi người nhìn thấy cái đẹp bắt đầu từ tâm hồn.

Không chỉ vậy người thanh niên này còn thật đáng yêu ở nỗi thèm người, lòng hiếu khách, sự quan tâm đến người khác một cách chu đáo, ngay từ phút gặp gỡ bau đầu lòng hiếu khách nồng nhiệt của anh đã gây ấn tượng tư nhiên với ông họa sĩ và cô kỹ sư. Niềm vui được đón khách dạt dào của anh toát lên trên nét mặt qua từng cử chỉ, anh biếu bác lái xe củ tam thất để đem về cho vợ bác mới ốm dậy, anh mừng quýnh đón quyển sách bác mua hộ, hồ hởi đón mọi người đến thăm nhà mình và hồn nhiên kể về cuộc sống  và công việc của mình,  của bạn bè nơi lặng lẽ Sa Pa, chúng ta khó có thể quên được việc làm đầu tiêu của anh thanh niên khi có khách, thăm nơi ở của mình là hái một bó hoa to rực rỡ màu sắc tặng người con gái chưa hề quen biết… đó là biểu hiện của tấm lòng sốt sắng tận tình đáng quý.

Công việc vất vả có những đóng góp quan trọng như thế cho đất nước nhưng người thanh niên vẫn hiếu khách và sôi nổi ấy lại rất khiêm tốn, anh cảm thấy những đóng góp của mình chỉ bình thường nhỏ bé so với bao người khác, vì thế anh đã từ chối ông họa sĩ vẽ bức chân dung của mình, con người khiêm tốn ấy còn hào hứng giới thiệu với ông họa sĩ những người mà anh cho là đáng vẽ hơn: ” Ơ bác vẽ cháu đấy ư” không, không, đừng vẽ cháu, để cháu giới thiệu với bác những người khác đáng cho bác vẽ hơn, đó là ông kỹ sư ở Sa Pa, là anh cán bộ nghiên cứu bản đồ sét, có thể nói dù còn trẻ tuổi, nhưng anh đã thấm thía cái nghĩa cái tình của mảnh đất Sa Pa, thấm thía sự hi sinh thầm lặng của những con người ngày đêm làm việc và lo nghĩ cho đất nước.

Anh thanh niên để lại ấn tượng mãi không phai mờ là nhờ cách xây dựng nhân vật rất thành công của Nguyễn Thành Long, anh thanh niên là nhân viên chính nhưng tác giả không để cho nhân vật chính xuất hiện từ đầu truyện mà tạo một nền cảnh và gợi trí tò mò cho độc giả khi nhân vật này xuất hiện. Đặc biệt tác giả rất thành công trong việc dùng nhân vật phụ để làm tôn lên vẻ đẹp của nhân vật chính. Thông qua cảm xúc suy nghĩ của các nhân vật như ông họa sĩ cô kỹ sư,  bác lái xe, hình ảnh anh thanh niên hiện lên càng cao đẹp hơn đáng mến hơn ngoài ra nhân vật anh thanh niên hiện lên càng cao đẹp hơn đáng mến hơn ngoài ra hình ảnh anh thanh niên không có tên cụ thể mà gọi theo nứa tuổi, đây la một dụng ý nghệ thuật làm nổi bật chủ đề truyện ” ca ngợi những con người âm thầm làm việc và lo nghĩ cho đất nước, trong đó anh thanh niên là nhân vật tiêu hiểu.

Có thể nói gấp những trang sách lại rồi mà nhân vật anh thanh niên trong truyện ngắn ”lẵng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long vấn để lại trong lòng người đọc bao ấn tượng khó phai mờ, anh là người yêu công việc yêu cuộc sống cởi mở cahan thành với mọi người đặc biệt là đức tính khiên tốn, Anh chính là hình ảnh tiêu biểu cho những con người lao động mới đặc biệt là thế hệ trẻ Việt Nam trong những năm 70 cuối thế kỷ XX, cuộc sống đẹp đẽ và sự cống hiến hi sinh thầm lặng của anh thanh niên khiến ta trân trọng và cảm phụ.

Phân tích nhân vật anh thanh niên trong tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa – Bài số 2

Gấp lại truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa”của Nguyễn Thành Long lòng ta cứ xao xuyến vấn vương trước vẻ đẹp của những con người, trước những tình cảm chân thành, nồng hậu trong một cuộc sống đầy tin yêu.

Dù được miêu tả ít hay nhiều nhân vật nào của “Lặng lẽ Sa pa” cũng hiện lên với nét cao quí đáng khâm phục. Trong đó anh thanh niên làm công tác khí tượng kiêm vật lý địa cầu đã để lại cho chúng ta nhiều ấn tượng khó phai mờ.

Xem thêm:  Nghị luận xã hội về học tủ, học vẹt

Trước tiên anh thanh niên này đẹp ở tấm lòng yêu đời,yêu nghề,ở tinh thần trách nhiệm cao với công việc lắm gian khổ của mình.Trong lời giới thiệu với ông hoạ sỹ già và cô gái,bác lái xe gọi anh là “người cô độc nhất thế gian”.Đã mấy năm nay anh “sống một mình trên đỉnh Yên Sơn cao 2600m bốn bề chỉ có cỏ cây và mây mù lạnh lẽo”.Công việc hàng ngày của anh là“đo gió,đo mưa,đo chấn động mặt đất”rồi ghi chép,gọi vào máy bộ đàm báo về trung tâm.Nhiều đêm anh phải “đối chọi với gió tuyết và lặng im đáng sợ”.Vậy mà anh rất yêu công việc của mình.

Anh quan niệm:“khi ta làm việc ta với công việc là đôi,sao gọi là một mình được?”Anh hiểu rõ: “Công việc của cháu gian khổ thế đấy,chứ cất nó đi,cháu buồn đến chết mất”.Sống một mình nhưng anh không đơn độc bởi “lúc nào tôi cũng có người để trò chuyện.Nghĩa là có sách ấy mà ”.

Tuy sống trong điều kiện thiếu thốn nhưng người thanh niên ấy vẫn ham mê công việc,biết sắp xếp lo toan cuộc sống riêng ngăn nắp, ổn định.Anh nuôi gà, trồng hoa, đọc sách, thỉnh thoảng anh xuống đường tìm gặp bác lại xe cùng hành khách để trò chuyện cho vơi bớt nỗi nhớ nhà.

Sống trong hoàn cảnh như thế sẽ có người dần thu mình lại trong nỗi cô đơn. Nhưng anh thanh niên này thật đáng yêu ở nỗi “thèm người”, lòng hiếu khách đến nồng nhiệt và sự quan tâm đến người khác một cách chu đáo. Ngay từ những phút gặp gỡ ban đầu, lòng mến khách, nhiệt tình của anh đã gây được thiện cảm tự nhiên đối với người hoạ sỹ già và cô kỹ sư trẻ. Niềm vui được đón khách dào dạt trong anh, toát lên qua nét mặt, cử chỉ: anh biếu bác lái xe củ tam thất, mừng quýnh đón quyển sách bác mua hộ, hồ hởi đón mọi người lên thăm “nhà”, hồn nhiên kể về công việc, đồng nghiệp và cuộc sống của mình nơi Sa pa lặng lẽ. Khó người đọc nào có thể quên, việc làm đầu tiên của anh khi có khách lên thăm nơi ở của mình là: hái một bó hoa rực rỡ sắc màu tặng người con gái lần đầu quen biết. Bó hoa cho cô gái, nước chè cho ông hoạ sỹ già, làn trứng ăn đường cho hai bác cháu…Tất cả không chỉ chứng tỏ đó là người con trai tâm lý mà còn là kỷ niệm của một tấm lòng sốt sắng, tận tình đáng quí.

Công việc vất vả, có những đóng góp quan trọng cho đất nước nhưng người thanh niên hiếu khách và sôi nổi ấy lại rất khiêm tốn. Anh cảm thấy đóng góp của mình bình thường, nhỏ bé so với bao người khác. Bởi thế anh ngượng ngùng khi ông hoạ sỹ già phác thảo chân dung mình vào cuốn sổ tay. Con người khiêm tốn ấy hào hứng giới thiệu cho ông hoạ sỹ những người khác đáng vẽ hơn mình: “Không, không, bác đừng mất công vẽ cháu, để cháu giới thiệu cho bác những người khác đáng vẽ hơn. ”Đó là ông kỹ sư ở vườn rau vượt qua bao vất vả để tạo ra củ su hào ngon hơn, to hơn. Đó là “người cán bộ nghiên cứu sét,11 năm không xa cơ quan lấy một ngày”…Dù còn trẻ tuổi, anh thấm thía cái nghiã, cái tình của mảnh đất Sa pa, thấm thía sự hy sinh lặng thầm của những con người đang ngày đêm làm việc và lo nghĩ cho đất nước.

Bằng một cốt truyện khá nhẹ nhàng, những chi tiết chân thực tinh tế, ngôn ngữ đối thoại sinh động Nguyễn Thành Long đã kể lại một cuộc gặp gỡ tình cờ mà thú vị nơi Sa pa lặng lẽ. Chưa đầy 30 phút tiếp xúc với anh thanh niên, khiến người hoạ sỹ già thêm suy ngẫm về vẻ đẹp cuộc đời mà mình không bao giờ thể hiện hết được và còn làm cô kỹ sư trẻ lòng bao cảm mến bâng khuâng …

Với truyện ngắn này, phải chăng nhà văn muốn khẳng định:Cuộc sống của chúng ta được làm nên từ bao phấn đấu, hy sinh lớn lao và thầm lặng? Những con người cần mẫn, nhiệt thành như anh thanh niên ấy, khiến cuộc sống này thật đáng trân trọng, thật đáng tin yêu.

Phân tích nhân vật anh thanh niên trong tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa – Bài số 3

Nếu là con chim chiếc lú 
Thì con chim phải hót, chiếc lá phải xanh 
Lẽ nào vay mà không có trả 
Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình.
      (Tố Hữu)

Những dòng thơ ấy như ngân vang da diết, gieo vào lòng người đọc những xúc cảm thật khó quên về một quan niệm sống rất đẹp: Sống là cho người khác chứ không phải cho riêng mình! Sống là phải quan tâm lo lắng đến những người xung quanh. Và đến với truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa của nhà văn Nguyễn Thành Long, ta cũng bắt gặp một tư tưởng, một cách sống như vậy. Được viết trong chuyến đi thực tế lên Lào Cai năm 1970, truyện ngắn đã để lại một dư âm không lặng lẽ bởi nó đã thành công trong việc xây dựng hình tượng những con người đang thầm lặng cống hiến cho Tổ quốc. Đặc biệt, nhân vật anh thanh niên – một con người đáng mến đáng yêu đã để lại trong lòng người đọc những ấn tượng khó quên về vẻ đẹp của người lao động.

..Anh thanh niên ấy chính là trung tâm của truyện ngắn. Anh không xuất hiện ngay từ đầu tác phẩm mà chỉ có mặt trong cuộc gặp gỡ chốc lát với người họa sĩ già, cô kĩ sư mới ra trường và bác lái xe. Ngay cả đến tên anh, tác giả cũng không giới thiệu. Song dù chỉ gặp anh trong ba mươi phút ngắn ngủi người "cô độc nhất thế gian" ấy đã khiến người đọc rung cảm và xúc động trước vẻ đẹp tâm hồn lấp lánh, trước chân dung của một người lao động lặng lẽ cống hiến cho đất nước trong cái lặng lẽ của Sa Pa.

Đến với những trang viết tinh tế và đầy cảm xúc của Nguyễn Thành Long, người đọc thật sự ấn tượng trước hoàn cảnh sống và làm việc của anh thanh niên “ một người lao động chân chính, thật ấn tượng trước hình ảnh một người thanh niên tầm vóc bé nhỏ, nét mặt rạng ngời. Anh sống một mình trên đỉnh Yên Sơn cao 2600m, quanh năm suốt tháng chỉ có mây núi, cây cỏ Sa Pa làm bạn. Một cuộc sống như vậy chẳng lẽ lại khiến anh cô đơn, buồn tẻ? Công việc của anh cũng hết sức gian khó. Anh là một cán bộ khí tượng kiêm vật lý địa cầu "đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây. Công việc ấy không khó nhưng gian lao lắm. Quên sao được những đêm gió tuyết, giá rét khi anh làm việc! Quên sao được cái lặng im đáng sợ của Sa Pa lúc nửa đêm! Quả thật, hoàn cảnh sống gian khó vất vả, cô đơn ấy của anh đã khiến người đọc cảm phục anh biết nhường nào.

Sống trong một hoàn cảnh khắc nghiệt như vậy nhưng thật cảm phục khi ở người thanh niên ấy vẫn ngời lên niềm đam mê cháy bỏng với công việc, vẫn lấp lánh một tinh thần, thái độ, ý thức trách nhiệm với công việc Quanh năm suốt tháng chỉ có cây cỏ làm bạn, cô đơn một mình, thế nhưng anh đã ý thức được công việc của mình. Đó là công việc "báo trước thời tiết hàng ngày phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu". Thử hỏi nếu không có lòng yêu nghề, không có một niềm say mê rực cháy thì làm sao có thể nhận ra giá trị đích thực của công việc? Trong suy nghĩ của anh, được làm việc là một điều thật hạnh phúc, hãnh diện. Còn gì đẹp hơn tinh thần yêu nghề tha thiết ở người thanh niên ấy? "Khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được?. Có lẽ ngọn lửa say mê công việc đã khiến anh quên đi bao cô đơn gian khó, tỏa sáng tâm hồn anh, để rồi chỉ còn lại sự toàn tâm, toàn ý cho nghề nghiệp? Anh luôn tự động viên, an ủi mình để hoàn thành tốt công việc. "Mình sinh ra là gì, mình đẻ ở đâu, mình vì ai mà làm việc?”. Suy nghĩ như vậy chẳng đẹp lắm sao? Và thật xúc động khi niềm say mê ấy được nhen nhóm lên hàng triệu lần khi anh biết tin là mình đã góp phần bắn rơi máy bay Mĩ ở cầu Hàm Rồng. Tâm hồn anh như ngập tràn niềm sung sướng, bồi hồi và hãnh diện. Chẳng phải một con người bé nhỏ như anh cũng đã cống hiến cho cách mạng cho đồng bào đó sao? Và bắt đầu từ đây, cuộc đời đến với anh ngày càng đẹp hơn, có ý nghĩa hơn, để rồi anh nguyện rằng sẽ mãi phục vụ Tổ quốc. Suy nghĩ ấy, sự say mê cháy bỏng ấy của anh đã thể hiện một lí tưởng cao đẹp.

Xem thêm:  Phân tích tính sử thi của truyện ngắn “Rừng xà nu” của Nguyễn Trung Thành

Không chỉ có vậy, người đọc còn yêu mến và cảm phục anh hơn bởi vẻ đẹp rạng ngời trong những hành động cụ thể. Công việc của anh đòi hỏi sự chính xác, tỉ mỉ rất cao. "Cháu lấy những con số mỗi ngày báo về nhà bằng’ máy bộ đàm bốn giờ, mười một giờ, bảy giờ tối, lại một giờ sáng". Công việc ấy thật là gian lao! Để đo gió đo mưa, anh đã quên đi bao rét mướt, giá lạnh, quên đi cái buồn ngủ xâm chiếm để hoàn thành tốt công việc của mình. Ấy vậy mà anh khẳng định: "Công việc nói chung dễ, chỉ cần chính xác". Hẳn là tất cả những hành động của anh đều dồn cho công việc nên anh mới có thể vui vẻ, yêu nghề đến vậy. Thử hỏi còn nghề gì cao quý hơn những hành động "quên mình" ấy của anh?

Ngoài ra, đọng lại trong lòng mỗi người đọc là phong cách sống của anh. Thật ngỡ ngàng khi người thanh niên ấy sống một mình cô đơn trên núi cao mà lại tổ chức; sắp xếp, được một cuộc sống nề nếp, ngăn nắp, khoa học. Cuộc sống xung quanh bỗng trở nên thật đẹp dưới bàn tay của anh – một con người lao động chân chính. Nào là căn nhà nhỏ sạch sẽ, gọn gàng. Nào là những hàng sách được xếp ngay ngắn trên giá. Nào là rực rỡ, mang đậm hơi thở Sa Pa với "hoa đơn, hoa thược dược, vang tím, đỏ, phấn, tổ ong".

Đặc biệt anh rất hồ hởi, cởi mở với mọi người, gặp mỗi người trên chiếc xe từ Hà Nội lên Sa Pa, anh vui mừng khôn xiết như gặp lại bạn cũ vậy. Gặp ông họa sĩ và cô kĩ sư, anh không một chút ngần ngại mời hai người lên nhà chơi. Anh đã tặng cô kĩ sư một bó hoa thật to "Tôi cắt thêm mấy cành nữa. Rồi cô muốn lấy bao nhiêu nữa tùy ý. Cô cứ cắt một bó rõ to vào. Có thể cắt hết “nếu cô thích", và anh kể chuyện say mê, hồ hởi như đang tâm tình với hai người bạn tri kỉ. Sự cởi mở của anh thật đáng trân trọng làm sao!

Không chỉ có vậy, anh còn rất quan tâm đến mọi người. Quên sao được củ tam thất mà anh gửi biếu vợ bác lái xe. Quên sao được làn trứng gà mà anh chuẩn bị cho ông họa sĩ và cô kĩ sư ăn trưa! Những món quà ấy tuy nhỏ nhưng đó chẳng phải là tấm lòng chân thành, sự nhiệt tình chu đáo ở anh.

Anh là một con người Sống rất giản dị và vô cùng khiêm tốn. Người họa sĩ già bất giác tìm ra anh chính là nguồn cảm hứng mà bấy lâu nay ông đi tìm, là nguồn khao khát mà ông chờ đợi. Ông muốn vẽ lại chân dung của anh để hoàn thành kiệt tác của mình. Nhưng anh thấy day dứt: "Không, không bác? đừng vẽ cháu! "Để cháu giới thiệu với bác những người khác đáng cho bác vẽ hơn. Anh luôn nghĩ đến những người xung quanh cũng đang thầm lặng làm việc và còn tốt hơn mình. Anh đã kể về người kĩ sư ở vườn rau su hào, về nhà khoa học nghiên cứu sét. Dường như trong từng lời kể ấy, ta luôn bắt gặp đâu đây ánh mắt cảm phục, tự hào về những con người đang lặng lẽ cống hiến cho Tổ quốc trong anh. Có lẽ nào sự khiêm tốn ấy lại không khiến ta xúc động?

Lặng lề Sa Pa với những trang viết tinh tế đã để lại trong lòng người đọc những ấn tượng không phai về vẻ đẹp trong suy nghĩ, trong phong cách sống của anh thanh niên. Sự lặng lẽ cống hiến cho Tổ quốc của con người bình thường mà cao cả ấy sẽ mãi sưởi ấm trái tim ta. Bất giác, trước những con người lao động chân chính ấy, ta tự hỏi về lẽ sống, lí tưởng của thanh niên ngày nay. Liệu những suy nghĩ bây giờ còn giống với những con người lặng lẽ – những "mùa xuân nho nhỏ" của đất nước:

Một mùa xuân nho nhỏ 
Lặng lẽ dâng cho đời 
Dù là tuổi hai mươi 
Dù là khi tóc bạc.

Phân tích nhân vật anh thanh niên trong tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa – Bài số 4

“Trong cái lặng im của Sapa, dưới những dinh thự cũ kĩ của Sapa, Sapa mà chỉ nghe tên, người ta đã nghĩ đến chuyện nghỉ ngơi…”

Nếu có ai đó hỏi rằng đâu là ngọn núi đẹp nhất và thơ mộng nhất miền Bắc, có lẽ câu trả lời chính là Sapa. Sapa thơ mộng, với những đàn bò lang cổ đeo chuông ung dung gặm cỏ, với những ngọn nắng đốt cháy cả rừng cây, những đám mây bồng bềnh cuộn tròn từng cục và lăn dài trên một thung lũng tuyết trắng xóa. Sapa đẹp là vì thế, nhưng thấp thoáng trong cái vẻ bao la hùng vĩ, là hình ảnh của những con người ngày đêm đang hy sinh vì đất nước. Những con người đã quyết định đánh đổi cả tuổi trẻ của mình để góp sức vào công việc chung của Tổ Quốc. Nguyễn Thành Long đã ngưỡng mộ trước những con người như vậy, và ông đã lấy Sapa “lặng lẽ” nơi ghi dấu một bức chân dung cũng mang phẩm chất đó, và tất cả đều được thể hiện qua tác phẩm “Lặng lẽ Sapa” của ông vào năm 1970.

Câu chuyện “Lặng lẽ Sapa” là kết quả của một chuyến đi lên Lào Cai, là lần cuối cùng của bác họa sĩ cũng là lần đầu tiên của cô kĩ sư trẻ mới bước vào đời. Có dịp nghỉ chân tại đỉnh Yên Sơn, nhờ bác lái xe giới thiệu, họ mới gặp được một người con trai “tầm vóc bé nhỏ, nét mặt rạng rỡ”, cuộc gặp gỡ tuy chỉ vỏn vẻn ba mươi phút, nhưng là đủ để bác họa sĩ khắc họa bức chân dung của anh, vừa là một niềm động viên lớn đối với cô kĩ sư, và là một ấn tượng khó phai trong lòng người đọc về con người đang sống sau cái lặng lẽ của vùng đất Sapa thơ mộng kia.

Cái ấn tượng đầu tiên về anh là một hoàn cảnh sống đặc biệt. Anh sống trên “…đỉnh Yên Sơn, cao hai nghìn sáu trăm mét.”, “…sống một mình trên đỉnh núi…”,”…bồn bề chỉ có cây và mây mù lạnh lẽo…”, quả thật câu giới thiệu của bác lái xe “…một trong những người cô độc nhất thế gian…” không phải là quá cường điều mà đó là đúng sự thật, có ai hay một người con trai trẻ tuổi đã suốt bốn năm ròng sống trển đỉnh núi cao ấy và làm việc, cái khoảng thời gian mà người ta hay nghĩ họ phải ở dưới đất và tận hưởng một tuổi trẻ đầy sức sống. Và anh thật đặc biệt khi chọn công việc này, công việc diễn ra giữa một không gian mênh mông bạt ngàn của Sapa, và cái sự cô đơn lẻ loi là không tránh khỏi. Hồi chưa vào nghề anh cũng đã có lúc nhìn lên bầu trời và nghĩ ngay tới những ngôi sao lẻ loi một mình, đến khi bắt đầu làm, cái sự cô đơn trong anh đã khiến anh có được cảm giác“thèm người” rất đáng yêu và rất ngộ nghĩnh, “thèm người” tới mức, anh đẩy khúc cây ra chắn ngang đường, đến khi bắt gặp chiếc xe dừng lại, anh mới chạy xuống và giả vờ cùng mọi người đẩy khúc cây ta một bên, cái đáng yêu của anh đã được bác lái xe phát hiện ra và anh đã đỏ mặt, anh cất công làm vậy là chỉ muốn được ngắm con người và nghe tiếng nói của họ, để làm ấm lên cái sự cô đơn lạnh lẽo trong con người anh.

Bốn năm ròng làm việc trong cô đơn và nỗi “thèm người” nhưng anh lại mang trong mình một nghị lực phi thường, ý thức trách nhiệm và tình yêu say mê với công việc, chính điều đó đã giúp anh vượt qua mọi thử thách. Công việc của anh là “…công tác khí tượng kiêm vật lý địa cầu…”, “…đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây, đo chấn động mặt đất, dự vào việc báo trước thời tiết hằng ngày, phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu.”, một mình anh thôi, mỗi ngày đã phải bốn lần gửi bản “ốp” về “nhà”, nhưng có những lúc tưởng chừng là không thể làm được thì anh lại khiến ta bất ngờ, đó là lúc một giờ sáng mỗi ngày, “Rét, bác ạ. Ở đây có cả mưa tuyết đấy. Nửa đêm nằm trong chăn, nghe chuông đồng hồ chỉ muốn đưa tay tắt đi.” và những lúc như thế là gian khổ nhất, cái im lặng lạnh cóng, những cơn gió buốt xé toặc cả sự yên lặng và thấm dần vào cơ thể con người, nếu anh không có nghị lực thì anh đã không phải khổ như vậy, không có niềm say mê với công việc thì anh đã chẳng bao giờ dám đối chọi với cái lạnh giá của Sapa. Đối với anh, hơn ai hết, anh hiểu rõ công việc của mình là thầm lặng, nhưng lại cần thiết và có ích cho công việc chung của mọi người, chính vì mang suy nghĩ đó anh luôn cố gắng hoàn thành công việc của mình dù trong bất kì hoàn cảnh nào. Cũng biết công việc khổ, nhưng có vẻ như cái khổ đã trở thành một điều không thể thiếu trong con người anh, “công việc của cháu gian khổ thế đấy, chứ cất nó đi, cháu buồn đến chết mất”, cái công việc gian khổ là một điều kiện để anh quyết tâm vào làm việc mà quên đi cái nỗi cô đơn vốn có của mình, “Vả, khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được?”. Yêu công việc, nên anh cũng tự hào về nghề nghiệp của mình, anh sung sướng vì nhờ anh đã phát hiện đám mây khô mà quân ta hạ không biết bao nhiêu phản lực của Mĩ trên cầu Hàm Rồng, chính điều đó đã góp một chút niềm vui vào công việc của anh, khiến anh cảm thấy hạnh phúc khi được góp sức vào việc xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc. Đó là những niềm vui tuy vô cùng đơn giản mà thực sự cao quý!

Xem thêm:  Nghị luận về việc đọc sách

Trọng một hoàn cảnh khó khăn cô đơn như vậy, anh luôn biết phải làm gì để làm cuộc sống của mình thêm phần thi vị và thêm phần tươi vui, đọc sách, nuôi gà và trồng hoa. Anh nuôi một đàn gà đẻ trứng ăn không xuể. Anh dùng những quyển sách để làm nhịp cầu kết nối với thế giới nhộn nhịp bên ngoài, những cuốn sách đối với anh chính là một cửa sổ tâm hồn để anh không chỉ hiểu thêm về ngoài kia mà còn là giúp anh chống chịu được với cái nỗi cô đơn, “Và cô cũng thấy đấy, lúc nào tôi cũng có người trò chuyên. Nghĩa là có sách ấy mà. Mỗi người một vẻ.”. Nhưng đặc biệt hơn hết là những bông hoa mà anh đã tận tâm chăm sóc,“…đứng trong mây mù ngang tầm với chiếc cầu vồng kia, bỗng nhiên lại gặp hoa dơn, hoa thược dược, vàng, tím, đỏ, hồng phấn, tổ ong… ngay lúc dưới kia là mùa hè…” Những bông hoa ấy là biểu hiện rõ nhất về tâm hồn cao cả, trong sáng, tươi đẹp của một người dốc lòng vì cuộc đời chung. Chính vì ngây ngất trước những bông hoa như thế, cô gái đã tỏ ra hoàn toàn tự nhiên khi được chàng trai tặng mình một bó hoa. Những đóa hoa ấy là kết tinh của lao động cật lực, của sự tận tình chăm sóc chu đáo của anh để giờ đây đã tự hào vươn vai và tỏa hương sắc cho đời, cũng như Thanh Hải đã  từng viết:

“Ta làm con chim hót

Ta làm một cành hoa

Ta nhập vào hòa ca

Một nốt trầm xao xuyến.”

Anh thanh niên có lẽ còn là một tiếng chim hót, một nốt trầm ngân dài giữa một bản anh hùng ca của dân tộc, công việc mà anh đang làm không chỉ là một nguồn động viên cho cuộc sống mà còn là biểu hiện của sự cống hiến, góp thêm tươi sắc cho cuộc đời.

Tiếp nối những biểu hiện trong hoàn cảnh sống, người ta lại càng ấn tượng thêm về những phẩm chất đáng quý của anh. Đầu tiên phải kể đến tính tình ngăn nắp, gọn gàng, “Một căn nhà ba gian, sạch sẽ, với bàn ghế, sổ sách, biểu đồ, thống kê, máy bộ đàm. Cuộc đời riêng của anh thanh niên thu gọn lại một góc trai gian với chiếc giường con, một chiếc bàn học, một giá sách.”, gian khổ như vậy nhưng anh vẫn không quên sắp xếp một cuộc sống chủ động và giản dị, đó là biểu hiện của con người tôn trọng kỉ luật và nề nếp. Đến với ta thứ hai là thái độ bộc trực,“Người con trai nói to những điều đáng lẽ người ta chỉ nghĩ. Cũng là những điều ta ít nghĩ.”, bên cạnh đó là một đức tính khiêm tốn khiến bác họa sĩ phải cảm thấy bối rối khi vẽ anh, quả thật đúng như lời bác lái xe “Thế nào bác cũng thích vẽ hắn”, anh đã cố ngăn bác họa sĩ vẽ mình, nhưng để khỏi vô lễ, anh vẫn yên và nói những điều để chứng tỏ rằng mình không xứng như vậy, qua lời kể của anh, còn có ông kĩ sư vườn rau làm ra củ su hào để nhân dân toàn miền Bắc nước ta ăn được to hơn và ngọt hơn trước, hay đồng chí nghiên cứu bản đồ sét trong suốt mười một năm và còn anh bạn trên đỉnh nói Phan-xi-păng người được anh coi là “một mình” hơn mình, toàn bộ những con người ấy đều được hiện lên một cách trân trọng dưới giọng nói của anh, họ cũng như anh thanh niên, là những người đã hy sinh tuổi đời của mình để phục vụ nhân dân, phục vụ đất nước, và cái vẻ khiêm tốn của anh còn làm họ trở nên cao đẹp và đáng quý hơn, cùng với anh, họ chính là những con người đã đóng góp để tạo nên sự thành công của Tổ Quốc. Phẩm chất tiếp theo của anh là luôn tỏ ra hồ hởi, hân hoan trước sự có mặt mọi người, anh luôn đáp lại họ bằng một nụ cười đáng yêu và thân mật, khiến ai cũng cảm thấy yên tâm và thiên thiện hơn khi được ở bên cạnh anh, đúng như vậy, cả một câu chuyện không nơi đâu lại thiếu vằng đi nụ cười của anh. Ngay từ lúc gặp mặt, bác họa sĩ đã bị ấn tượng bởi khuôn mặt rạng rỡ của anh, rồi khi anh nhận được cuốn sách của bác lái xe anh cũng cười cười mà nhìn khắp khách đi xe ; đến khi bắt gặp cái nhìn của cô kĩ sư, anh mới phụ vài giọt mồ hôi và mỉm cười nói: “ Cũng đoàn viên, phỏng?”, khi nghe đến bác họa sĩ gọi mình là “người cô độc nhất thế gian” anh cũng bật cười khanh khách, và kể cả lúc đã gần chia tay, anh cũng cố nở một nụ cười tiếc rẻ: “ Trời, chỉ còn có năm phút!”, nụ cười đã tạo nên một tiếng động thú vị ngay giữa sự im lặng của Sapa. Và cuối cùng, anh luôn suy nghĩ vì người khác và thái độ quan tâm đặc biệt của anh đã khiến nhiều người phải xao xuyến, anh gửi củ tam thất cho vợ bác lái xe, gặp bác lái xe và cô kĩ sư anh liền chạy về nhà pha trà đón khách, tặng bó hoa cho cô gái và cả vườn hoa nếu cô muốn, rồi cuối cùng khi phải chia tay, anh còn gửi lại một bữa trưa cho hai người. Tất cả những điều đó đều là những phẩm chất đáng quý và đáng khâm phục của con người sống giữa không gian mênh mông của Sapa, anh và và các đồng nghiệp đã chung một tay, tự tạo nên thế giới của tâm hồn của những con người biết âm thầm cống hiện cho cuộc đời chung. Câu chuyện đã khép lại nhưng những gì đẹp nhất ở trong đó chắc vẫn luôn đọng lại trong lòng người đọc.

Truyện tuy không có nhiều tình huống bất ngờ kịch tích, nhưng vẫn lắng đọng khi thể hiện được tâm hồn và cuộc sống của nhân vật chính. Truyện còn đặc biệt là có nhân vật không tên, Nguyễn Thành Long muốn mang họ đến gần hơn với lòng người đọc, đã cũng chung một nhiệm vụ thì cần gì có một cái tên để phân biệt, đó là nhiệm vụ hy sinh vì Tổ quốc mà anh thanh niên đang thực hiện.

Thanh Bình tổng hợp

Topics #Anh thanh niên #Cảm nhận #chiến thắng #con người #cuộc sống #đồng hồ #giới thiệu #Lặng lẽ Sa Pa #lao động #phân tích #Phân tích nhân vật anh thanh niên #sống đẹp #suy nghĩ #Thanh Hải #thanh niên #thế hệ trẻ #thời gian #tố hữu #Tuổi trẻ #vườn hoa #vườn rau