– Bài số 1

Khi tiếng ve xôn xao trong tán lá phượng cũng lúc mùa hè sôi động đến. Thứ âm thanh trong trẻo ấy muốn báo hiệu một thức quà trong lành, tinh khiết mà mẹ thiên nhiên đã được hòa phóng ban tặng cho con người trở về: Hoa Sen.

Từ xa xưa, con người đã biết tới hoa Sen là sự tinh túy của đất trời. Hoa Sen là một trong những loài hoa thuộc họ  Nelumbo nucifera. Cây phát triển mạnh ở Ấn Độ, Nhật Bản, Trung Quốc, Lào, Campuchia và bắc nước Úc … nhưng cây được tìm thấy sớm nhất ở Ấn Độ và lan nhanh ra tất cả các nước khác. Hoa Sen là loài thực vật thủy sinh sống dưới nước. Cây thường sống ở nơi bẩn đục ở ao, hồ … Toàn bộ thân và rễ cây chìm sâu trong nước và chỉ có lá và hoa nổi lên trên. Rễ cây cắm chặt xuống bùn đến mức khó có thể nhổ lên được. Thân cây nhỏ tròn rất chắc khỏe, chứa đựng một sức sống mãnh liệt. Lá Sen rất to, xanh, không thấm nước. Trên mỗi lá Sen, những đường vân trắng mọc đều tăm táp thành những vòng cung trông thật đẹp mắt. Sau mỗi đêm, vô vàn hạt sương còn đọng trên lá. Ánh sáng ban mai chiếu vào làm chúng long lanh  như những hạt ngọc. Những lá mỏng manh, nhỏ bé ấy như những con thuyền lặng trôi trên mặt ao. Vào những ngày hè tháng Sáu, trên những tấm lá xanh mượt, những búp hoa mọc lên trông như những nấm cây. Hàng ngàn búp Sen là hàng ngàn ngọn nến hồng tươi, chúm chím, e ấp. Chỉ vài ngày sau thôi, tất cả tất cả những nấm cây kia sẽ trổ bông khoe sắc thắm. Cánh hoa mượt, êm như nhung ôm lấy nhụy hoa vàng tạo là một bông hoa Sen thanh thoát. Những bông hoa ấy được nâng đỡ bởi đài hoa xanh ngắt. Hoa Sen được cả hương lẫn sắc. Cá bạn đừng tưởng chúng sống trong bùn mà lại hôi tanh nhé! Thực ra hương hoa Sen rất dịu nhẹ, thanh bình. Mỗi lần đi qua cánh đồng Sen nở ở mình quê, tôi luôn cố gắng hít hà những hương thơm nồng nàn thanh lọc từ bùn đất thôn quê. Mùa Sen không được dài lắm. Sen chỉ bung lụa trong một số tháng ngắn ngùi. Dưới những lớp bông sen tàn úa  là những ngó sen trông như cái bát nhỏ. Bên trong chiếc ngó Sen có những hạt nhỏ trắng ngần ăn được. Hạt Sen bùi, thơm và ngậy. Ai cũng chờ đợi mùa Sen để thưởng thức hạt Sen như thưởng thức đặc sản mà là thiên nhiên hào phóng ban tặng.

Người ta yêu quí Sen không chỉ bởi dáng vẻ yêu kiều của nó, nhưng còn vì những công dụng to lớn mà Cánh Hoa Sen ấy mang lại. Cứ mỗi buổi chiều thang Sáu oi ả, nóng bức, còn điều gì tuyệt vời hơn khi nhấm nhấp những cốc chè Sen được ủ ròng nhiều tháng. Nếu mỗi buổi sáng bạn được nếm một bát cháo Sen thanh mát, tôi dám chắc rằng cả ngày hôm đó bạn sẽ thật tỉnh táo. Từ thời xưa cho đến nay, đã biết bao nhiêu là những phương pháp bài chế thuốc liên quan đến Sen: tâm Sen nhỏ bé là thức uống đem lại lại giấc ngủ say nồng, Hat Sen thường xuất hiện trong các thang thuốc Bắc chữa bệnh cho bà, cho mẹ, mùi thuốc Bắc bay lên, ngào ngạt ngát ngát hương Sen, thật quyến rũ! … Hồi còn nhỏ dại, chúng ta đựoc các bà, các mẹ chưa ốm bằng những bông Sen mỏng manh. Ở nước ta và một số nước khác, Sen còn được sử dụng để trang trí. Hương thơm ngào ngạt của Sen như vấn vương, lưu luyến và níu chân những vị khách hiền hậu ở lại nhà lâu thêm nữa. Không chỉ mang lại những giá trị về vật chất, hoa Sen còn mang lại cho ta những giá trị về tinh thần. Từ Bắc chí Nam, ở đâu, ở tỉnh thành cho đến thôn quê, nơi nào ta đang thấy sự xuất hiện của cây Sen. Cũng như Tre, Nứa, … Sen cũng như người bạn của nông dân Việt Nam ăn ở với người đời đời kiếp kiếp. Chính vì thế, Sen được đưa vào các điệu múa dân gian với nguồn cảm hứng và tình yêu bất diệt. Hình ảnh những cô thôn nữ trong sắc hồng váy Sen, trên tay cầm đài hoa đã nở hòa mình vào giai điệu nhịp nhàng đã hút hồn biết bao du khách. Những điệu múa ấy chính là tinh kết của trí tuệ nhân dân. Từ Sen các nhà thiết kế đã lấy những ý tưởng vô hạn để tạo ra những bộ trang phục đậm chất quê hương vô cùng thời trang. Ta còn thấy bóng dáng của bông Sen trên tất cả đồ mĩ nghệ. Đã từ lâu người thợ mộc nổi tiếng đã dùng hình ảnh bông Sen để miêu tả dáng dấp của thôn quê. Những cánh Sen trông rất thật, chân thành, chất phác,… Không những thế, các công trình kiến trúc cũng lấy hình ảnh của bông Sen để làm ý tưởng sáng tạo. Chùa Một Cột hay Lăng Chhủ Tịch Hồ Chí Minh là hai ví dụ điển hình cho sự kết hợp hài hòa giữa khối hình cứng cỏi của sắt thép và đường nét mềm mại của Sen. Chùa Một Cột tượng trưng cho nhà Lí vững chắc, bền lâu như màu sắc của Sen. Tâm hồn Hồ Chủ Tịch dịu nhẹ như hương sắc của cây:

Tháp mười đẹp nhất bông sen

Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ!

Rồi Sen còn gợi lên cả một miền kí ức đẹp của những đứa trẻ mục đồng vắt vẻo trên lưng trâu. Dưới những ngày mưa tầm tã, chúng lấy những lá Sen to bản làm ô, che những giọt mưa đang ngã xuống. Dưới những tán lá ấy, tiếng cười rúc rích của đám trẻ đã át đi tiếng mưa nghe thật đẹp đẽ, trong sáng, ngây thơ,… Rồi những ngày hè oi ả, chúng trên chiếc xuồng nhỏ hái những búp Sen về cho mẹ. Được bơi giữa khung trời đầy thanh sắc quả là tuyệt vời! Những hình ảnh thân thương bình dị đó cũng đi vào trong thơ ca hạc họa làm say đắm bao trái tim con người. Có lần bị mẹ mắng đòn roi, ta về soi bóng hồ Sen, nỗi buồn tự dưng tan biến. Không chỉ ủ ấp những kỉ niệm của tuổi thơ, lá Sen còn ướp cốm. Những gánh cốm thơm lành được bọc trong Sen như gói trọn tinh hoa đất trời, để rồi mở ra là cả một bầu trời hương sắc.

Đã gắn bó với nhân dân ta từ rất lâu đời, Sen còn là một biểu tượng cho phẩm chất con người Việt Nam: Giản dị, thanh cao mà giàu nghị lực sống. Nếu cây tre là đại diện cho sự can đảm, can trường, bất khuất thì cây Sen hiện thân cho sự dịu dàng, tao nhã. Chẳng những thế, ca dao còn bộc bạch ca ngợi Sen với một thái độ đày tôn trọng, yêu mến:

Trong đầm gì đẹp bằng Sen

Lá xanh, bông trắng lại chen nhị vàng

Nhị vàng, bông trắng lá xanh

Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn.

Chính vì sự trong sạch ấy mà Đức Phật đã lấy hình ảnh Sen làm biểu tượng cho thứ tinh khiết nhất, thanh cao nhất của tâm hồn con người. Chẳng thế mà, Sen gọi tên cả một nền văn hóa rất Việt Nam mà trên thế giới không nơi đâu có được. Cây Sen đã được nhà nước chọn làm quốc hoa của dân tộc. Hình ảnh của cây Sen đi khắp nơi trên thế giới nhờ hãng hàng không VNAirline khiến chúng ta tự hào. Cây Sen đã in sâu vào tâm trí của mỗi con người Đại Việt.

Hiện nay, những ao hồ nơi Sen sinh sống đã được thay thế bằng những khu chung cư hiện đại. Diện tích Sen đã bị thu hẹp lại nhiều hơn trước kia, con người Việt Nam đã tiếp cận với nhiều loại hoa, nhưng hình ảnh bông Sen trong lòng con người Việt không bao giờ phai nhạt như chính màu sắc của những cánh Sen. Mỗi độ hạ về, người ta vẫn luôn mòn mỏi chờ đợi để ngắm nhìn, tận hưởng hương sắc của Sen. Chỉ trong một tháng ngắn ngủi Sen cũng cháy hết mình để cống hiến cho vẻ đẹp của đất trời.

Thuyết minh về hoa sen – Bài số 2

Đất nước tôi thân thương với những làng quê trù phú. Về những vùng quê Bắc Bộ, ai có thể quên đc người nông dân chất phác, làng xóm thân tình?Một cách tự nhiên, lg` yêu quê hương đất nước đã đc khẽ gài trong mỗi người: bờ tre xanh mát, gốc đa đầu làng, đồng lúa chín thơm dập dờn như hòa nhịp theo cánh cò lả,… Làng quê VN còn đặc trưng với 1 loài cây, hoa: đó là hoa sen – loài hoa mộc mạc, thuần khiết.

Một sự thật mà tôi dường như đã nhận thấy từ khi mới biết đến khái niệm quê – hương: tôi yêu sen. Hsen có vẻ đẹp giản dị, càng ngắm càng thấy dân dã: tấm áo đào phớt ôm áp nhị hoa vàng tươi, tỏa hương ngan ngát. Hoa tươi thắm rực rỡ trên nền lá xanh mướt như những chiếc mũ tai bèo phơi phới trong từng làn gió đãm những giọt nắng vàng hoe.

Xem thêm:  Tả mẹ kính yêu của em - Văn hay lớp 5

Hoa sen rất thích hợp với môi trường có khí hậu nhiệt đới như nước ta. Từ Bắc vào Nam, nó có mặt khắp mọi nơi, gần gũi và thân thiết với mọi người như cây tre, cây đa. Nếu ở miền Bắc, hoa sen chỉ nở vào mùa hè, thì ở hầu khắp miền Nam quanh năm đâu đâu cũng thấy sen khoe sắc thắm, đặc biệt ở vùng Đồng Tháp Mười:

Tháp Mười đẹp nhất bông sen
Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ

Trong lòng mỗi người dân Việt, sen là loài hoa tượng trưng cho vẻ đẹp tươi sáng, cao sang và thuần khiết mang tính chất dân tộc. Chính vì thế, hoa sen luôn là nguồn cảm hứng bất tuyệt của thi ca và nghệ thuật… Có lẽ, không người Việt Nam nào không thuộc bài ca dao đầy tính triết lý này:

Trong đầm gì đẹp bằng sen
Lá xanh bông trắng lại chen nhuỵ vàng
Nhuỵ vàng bông trắng là xanh
Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn

Người Việt đã được ý hay “Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”, sen sống trong bùn nhưng sen vươn lên trên lầy, toả hương thơm ngát. Sen có một sức sống mạnh mẽ đến kỳ lạ và tự tính của sen là tinh khiết, vô nhiễm. Nó tượng trưng cho bản tính thân thiện, phong thái tao nhã, tinh thần “vươn dậy” trong mọi nghịch cảnh của con người Việt Nam. Đặc biệt trong tư tưởng Phật giáo, hoa sen được tôn quý và chiếm vị trí rất quan trọng. Tinh thần “cư trần bất nhiễm trần”, đó cũng chính là ý nghĩa của hoa sen biểu trưng cho những giá trị đạo đức, sự thuần khiết và thánh thiện, sự duy trì và phát triển của Phật pháp, trí tuệ dẫn đến niết bàn. Trong các công trình kiến trúc Phật giáo ở Việt Nam, sen luôn trở thành hình tượng nghệ thuật. Một trong những công trình kiến trúc tiêu biểu lấy cảm hứng từ hoa sen là chùa Một Cột. Theo truyền thuyết, ngôi chùa này được hình thành từ một giấc mộng đài sen của vua Lý Thái Tông. Cảm hứng từ mộng là loại tâm lý nghệ thuật của các dân tộc phương Đông. Chùa có hình dáng hoa sen, mọc lên từ hồ nước, chỉ với “một cột” một cọng sen. Ở đây, hoa sen là sự giác ngộ, đạt được sự trong sáng và giải thoát khỏi bùn nhơ..

Không chỉ vậy, hoa sen còn gắn bó và hiện diện trong đời sống hàng ngày của người dân Việt: Tâm sen dùng để ướp thuốc, hương sen dùng để ướp chè, ngó sen dùng để làm món ăn, lá sen cũng dùng để gói bánh, gói cốm và nó mang lại mùi thơm đặc biệt.

Cảm nhận được vẻ đẹp tinh tuý và ý nghĩa thanh cao của hoa sen nên từ cánh đồng nơi thôn dã, từ trong đời sống dân gian, ẩn sâu trong tiềm thức của người dân Việt, hoa sen đã trở thành hình ảnh Việt Nam trên bầu trời cao. Hãng hàng không Việt Nam (Vietnam Airline) đã chính thức chọn biểu tượng bông sen vàng sáu cánh để kết nối Việt Nam với các nước khác trong thiên niên kỷ này.

Sen thơm, hương lại hữu sắc. Dù trong hoàn cảnh nào sen cũng hàm chứa trong nó sự tinh tế, thuần khiết, cao đẹp. Nó thật sự là biểu trưng tiêu biểu nhất cho văn hoá và cốt cách nhân văn của người Việt Nam.

Thuyết minh về hoa sen – Bài số 3

Sen là một loài thực vật sống dưới nước và chiếm giữ một vị trí cổ xưa. Ở Việt Nam, sen được xếp vào bộ tứ quý: Lan, sen, cúc, mai và xếp hàng theo “tứ quân tử” cùng tùng, trúc, cúc. Hoa sen rất thích hợp với môi trường có khí hậu nhiệt đới như nước ta. Từ Bắc vào Nam, nó có mặt khắp mọi nơi, gần gũi và thân thiết với mọi người như cây tre, cây đa… 

Nếu ở miền Bắc, hoa sen chỉ nở vào mùa hè, thì ở hầu khắp miền Nam quanh năm đâu đâu cũng thấy sen khoe sắc thắm.Những cánh, nhụy và gương hạt đã tạo nên một bông hoa sen có nét đẹp thanh thóat và màu tươi sáng. Sen được đỡ bằng một cuống hoa dài và đưa sen mọc khỏi trên mặt nước. Lá sen rất xanh có một lớp nhung trắng phủ trên bề mặt khi ánh náng chiếu vào làm lớp nhung trắng đó óng ánh li ti mờ ảo rất đẹp. Gương hạt sen hình phễu, nhẹ, xốp, màu đỏ tía, không có mùi, có tác dụng cầm máu rất hiệu quả lên được chế biến thành nhiều loại thuốc để chữa bệnh băng huyết,cao huyết áp,…và là nguồn càm hứng.

Hoa sen mọc trong bùn, sống trong bùn nhưng vượt lên khỏi nó để hướng đến mặt trời mà không hề bị bùn làm ô nhiễm, vấy bẩn. Cũng giống như một người được sinh ra trên thế giới, tồn tại giữa cuộc đời nhưng đã vượt thoát khỏi sự tham lam, sâu hận, dục vọng và không bị vấy bẩn, ô nhiễm bởi dòng đời. Và có lẽ hoa sen đẹp nhất khi được ví với hình tượng Bác Hồ, người cha già dân tộc, vị lãnh tụ kính yêu của chúng ta:

Tháp Mười đẹp nhất bông sen 

Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ

Trong lòng mỗi người dân Việt, sen là loài hoa tượng trưng cho vẻ đẹp tươi sáng, cao sang và thuần khiết mang tính chất dân tộc.Có lẽ, không người Việt Nam nào không thuộc bài ca dao đầy tính triết lý này:

Trong đầm gì đẹp bằng sen 

Lá xanh bông trắng lại chen nhụy vàng 

Nhụy vàng bông trắng lá xanh 

Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn.

Sen sống trong bùn nhưng sen vươn lên trên lầy, toả hương thơm ngát. Sen có một sức sống mạnh mẽ đến kỳ lạ và tự tính của sen là tinh khiết, vô nhiễm. Tượng trưng cho bản tính thân thiện, phong thái tao nhã, tinh thần “vượt lên” trong mọi nghịch cảnh và giá trị đạo đức. Ngoài ra, kiến trúc tiêu biểu lấy cảm hứng từ hoa sen là chùa Một Cột. Theo truyền thuyết, chùa được hình thành từ một giấc mộng đài sen của vua Lý Thái Tông. Chùa có hình dáng hoa sen, mọc lên từ hồ nước, chỉ với “một cột” như một cọng sen. 

Cái đẹp là để người ta yêu! Nhưng có người yêu cái đẹp rực rỡ, chói ngời, lại có người yêu cái đẹp giản đơn, mộc mạc. Còn tôi, tôi yêu cái đẹp bình dị nhưng khiến người ta phải ngẫm suy. Phải chăng vì hoa sen cũng thế nên tôi mới cảm nhận được cái đẹp trong loài hoa này? Giữa chốn đầm lầy lạnh lẽo, mầm hoa kiên trì chắt lọc những tinh hoa từ đất mẹ. Thế rồi một sớm mai nắng đẹp, hoa sen vươn lên, xòe cánh đón nắng mai. Từng cánh hoa tinh khôi, thoảng nhẹ chút hương theo gió. Miền đất ngai ngái mùi bùn, ấy mà sen vẫn rạng ngời vươn cao. Bất giác, ta nhớ đến những con người giữa cái nghèo đói vây quanh, tưởng họ sẽ buông tay mặc cho số phận,nhưng không, họ vẫn là chính họ! Và rồi, họ mơ một ngày mai tươi sáng, họ sẽ là đóa sen thơm tỏa ngát giữa cảnh đời chông gai. Sen đã khắc họa vào tim ta chất thanh cao…Sen thầm lặng, hiền hòa nhưng cao quý biết chừng nào.

Sen hiện thân cho tính cách, lối sống và tâm hồn người Việt, còn là món quà vô giá từ thiên nhiên, bởi từ sen có thể chế biến những thực phẩm bổ dưỡng, những bài thuốc đặc trị… Hạt sen nhỏ, có màu vàng, vừa là món ăn dân dã quen thuộc, lại là một loại thuốc để chữa bệnh mất ngủ, suy nhược thần kinh. Tâm sen màu xanh, nằm giữa hạt sen, có thể dùng để ướp trà, tạo hương thơm dịu. Lá sen khô nghiền vụn và lá sen tươi, tất cả đều thái nhỏ, hoà với nước uống mỗi ngày còn giúp thanh nhiệt. Ngó sen vừa là một loại thuốc chữa các bệnh về gan, lại vừa là món ăn quen thuộc của người Việt, trong bữa cơm mà có một bát nộm ngó sen, vừa ngon lại giúp dễ tiêu hóa, khó ai có thể từ chối được. Nhớ hồi bé, ngày hè, mẹ thường nấu cho bát chè sen với đường, vừa thơm, ngọt lại mát, đi chơi cả ngày nhưng vẫn yên tâm không sợ bị ốm. Đúng là loại hoa mà thiên nhiên đã ban tặng. 

Dù thời gian đang hằn những bước chân vào tạo hóa nhưng tôi tin, sen dù có trải qua bao cuộc đổi thay vẫn sẽ giữ được vẻ đẹp thanh khiết, mùi hương dịu dàng giống như con người Việt Nam vẫn luôn vươn lên để tỏa sáng như đóa sen vươn mình, đón nắng mai nơi bùn đất. Và rồi một ngày, sắc sen rạng rỡ giữa mến thương.

Thuyết minh về hoa sen – Bài số 4

Ở phương Tây, người ta đặt cho mỗi màu hoa, mỗi thứ hoa một ý nghĩa nhất định. Màu trắng biểu thị sự trong sạch, màu xanh nhạt chỉ sự xoa dịu đam mê, màu hoàng yến đường hoàng kiêu hãnh, màu phấn hồng êm ái ôn nhu. Còn ở phương Đông, tượng trưng cho tình yêu, hoa thủy tiên tượng trưng cho sắc đẹp kiều diễm, trong trắng, hoa cúc tượng trưng cho người ẩn dật, hoa phù dung sớm nở tối tàn thường được ví với những người con gái tài sắc vẹn toàn nhưng bạc mệnh; là thứ hoa vương giả; hoa mẫu đơn là thứ hoa phú quý; hoa nhài là thứ hoa lãng mạn, chỉ nở về đêm. Còn hoa sen, thứ hoa gắn liền với con người Việt Nam tượng trưng cho sự thánh thiện, thanh khiết, và hoàn toàn thoát tục, luôn cố gắng vươn lên để đến được nơi tươi sáng nhất giống như con người Việt Nam.

Xem thêm:  Chủ điểm: Măng mọc thẳng – Cảm thụ văn học lớp 4

Không phải ngẫu nhiên mà hoa sen được ví von như thế. Hoa sen là một loài hoa thanh khiết và có truyền thống lâu đời nhất ở phương Đông. Đây là một loài thực vật sống dưới nước có nguồn gốc Á châu và chiếm giữ một vị trí cổ xưa trong tất cả nền văn hóa đặc biệt của Phật giáo. Những cánh, nhụy và gương hạt đã cấu thành một bông hoa sen có nét đẹp thanh thoát và màu tươi sáng. Sen được đỡ bằng một cuống hoa dài và đưa sen mọc khỏi trên mặt nước. Lá sen rất xanh có một lớp nhung trắng phủ trên bề mặt khi ánh nắng chiếu vào làm lớp nhung trắng đó óng ánh li ti mờ ảo rất đẹp. Gương hạt sen là một cảm hứng cho các nhà nghệ sĩ và những người thợ thủ công sáng tạo những tác phẩm kì diệu của mình. Hoa sen mọc trong bùn, sống trong bùn nhưng vượt lên khỏi nó để hướng đến mặt trời mà không hề bị bùn làm ô nhiễm, vấy bẩn. Cũng giống như một người được sinh ra trên thế giới, tồn tại giữa cuộc đời nhưng đã vượt thoát khỏi sự tham lam, sầu hận, dục vọng và không bị vấy bẩn, ô nhiễm bởi dòng đời.

Ở Việt Nam, sen được xếp vào bộ tứ quý (4 mùa): lan, sen, cúc, mai và xếp vào hàng “tứ quân tử” cùng tùng, trúc, cúc. Hoa sen rất thích hợp với môi trường có khí hậu nhiệt đới như nước ta. Từ Bắc vào Nam, nó có mặt khắp mọi nơi, gần gũi và thân thiết với mọi người như cây tre, cây đa… Nếu ở miền Bắc, hoa sen chỉ nở vào mùa hè, thì ở hầu khắp miền Nam quanh năm đâu đâu cũng thấy sen khoe sắc thắm, làng quê nơi Bác sinh ra cũng có tên là Làng Sen, và có lẽ hoa sen đẹp nhất khi được ví với hình tượng Bác Hồ, người cha già dân tộc, vị lãnh tụ kính yêu của chúng ta:

“Tháp Mười đẹp nhất bông sen.
Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ”.

Trong lòng mỗi người dân Việt, sen là loài hoa tượng trưng cho vẻ đẹp tươi sáng, cao sang và thuần khiết mang tính chất dân tộc. Chính vì thế, hoa sen luôn là nguồn cảm hứng bất tuyệt của thi ca và nghệ thuật… Có lẽ, không người Việt Nam nào không thuộc bài ca dao đầy tính triết lí này:

“Trong đầm gì đẹp bằng sen
Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng
Nhị vàng bông trắng lá xanh
Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”.

Người Việt đã cảm nhận được ý hay “Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”, sen sống trong bùn nhưng sen vươn lên trên lầy, tỏa hương thơm ngát. Sen có một sức sống mạnh mẽ đến kì lạ và tự tính của sen là tinh khiết, vô nhiễm. Nó tượng trưng cho bản tính thân thiện, phong thái tao nhã, tinh thần “vươn dậy” trong mọi nghịch cảnh của con người Việt Nam. Đặc biệt trong tư tưởng phật giáo, hoa sen được tôn quý và chiếm vị trí rất quan trọng. Tinh thần “cư trần bất nhiễm trần”, đó cũng chính là ý nghĩa của hoa sen biểu trưng cho những giá trị đạo đức, sự thuần khiết và thánh thiện, sự duy trì và phát triển của Phật pháp, trí tuệ dẫn đến niết bàn. Trong các công trình kiến trúc Phật giáo ở Việt Nam, sen luôn trở thành hình tượng nghệ thuật. Một trong những công trình kiến trúc tiêu biểu lấy cảm hứng từ hoa sen là chùa Một Cột. Theo truyền thuyết, ngôi chùa này được hình thành từ một giấc mộng đài sen của vua Lý Thái Tông. Chùa có hình dáng hoa sen, mọc lên từ hồ nước, chỉ với “một cột” như một cọng sen. ở đây, hoa sen là sự giác ngộ, đạt được sự trong sáng và giải thoát khỏi bùn nhơ…

Cái đẹp là để người ta yêu! Nhưng có người yêu cái đẹp rực rỡ, chói ngời, lại có người yêu cái đẹp giản đơn, mộc mạc. Còn tôi, tôi yêu cái đẹp bình dị nhưng khiến người ta phải ngẫm suy. Phải chăng vì hoa sen cũng thế nên tôi mới cảm nhận được cái đẹp trong loài hoa này? Giữa chốn đầm lầy lạnh lẽo, mầm hoa kiên trì chắt lọc những tinh hoa từ đất mẹ. Thế rồi một sớm mai nắng đẹp, hoa sen vươn lên, xòe cánh đón nắng mai. Từng cánh hoa tinh khôi, thoảng nhẹ chút hương theo gió. Miền đất mênh mông nước nổi, ngai ngái mùi bùn, ấy mà sen vẫn rạng ngời vươn cao. “Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”- ấn tượng hoa sen đọng lại trong lòng người là như thế. Bình dị mà thanh cao! Bất giác, ta nhớ đến những con người sống giữa những cơn lốc của cuộc đời, giữa cái nghèo đói vây quanh. Những tưởng họ sẽ buông tay, phó mặc cho con tạo cứ xoay vần, nhưng không, họ vẫn chính là họ! Dẫu biết hoàn cảnh có thể thay đổi con người, bể khố có thể rửa trôi sự chân chất, hiền hòa, họ vẫn giữ nguyên con tim hồng những , những tia sáng vị tha, độ lượng. Và rồi, họ mơ một ngày mai tươi sáng, họ sẽ là đóa sen thơm ngát giữa cảnh đời chông gai. Phẩm chất thanh cao của loài sen đã khắc họa vào cả tim người… Hẳn ta sẽ không quên được Mạc Đĩnh Chi – một tấm gương sáng trong lòng người. Câu chuyện về cuộc đời ông là chuỗi ngày khó nhọc với những chú đom đóm trên hành trình đi tìm con chữ. Khi đứng trước vua, ông đã thể hiện rõ phẩm chất của mình qua bài phú Ngọc tỉnh liên (Hoa sen trong giếng ngọc). Vì hoa sen vốn có tiết tháo thanh cao, không hoa nào sánh được, tuy gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn; vả lại sen này lại trồng trong giếng ngọc nữa thì sen càng cao quý biết bao. Ông như sen, dù có phải ở vào hoàn cảnh ô trọc thế nào thì cũng vẫn giữ khí tiết thanh cao, huống chi ở phải vào một thời tốt đẹp, vua hiền minh thì người ông càng cao quý biết mấy. Sen quý nhưng phải có người sành mới biết thưởng thức. Đóa sen thầm lặng, hiền hòa nhưng cao quý biết chừng nào. Chẳng cầu kì, tỏa sáng cũng chẳng quá tầm thường, lấm lem, sen đơn thuần là một đóa hoa làm đẹp cho đời. Tôi yêu cái giản dị ấy! Tôi càng yêu những con người mộc mạc, chân chất muốn góp tay vẽ nên màu sắc đẹp tươi cho bức tranh cuộc đời. Họ cũng như hoa sen, dẫu không xuất thân từ nơi khá giả, không đón nhận nhiều sự ưu ái, yêu thương như bao người khác, họ vẫn cố sống tốt, , vẻ đẹp mộc mạc ấy mới cao quý chừng nào…

Giản dị, tao nhã và thuần khiết, sen là hiện thân cho tính cách, lối sống và tâm hồn người Việt. Sen còn là món quà vô giá từ thiên nhiên, bởi từ sen có thể chế biến những thực phẩm bổ dưỡng, những bài thuốc đặc trị. Gương sen hình phễu, nhẹ, xốp, màu đỏ tía, không có mùi, có tác dụng cầm máu rất hiệu quả nên được chế biến thành nhiều loại thuốc để chữa bệnh băng huyết, cao huyết áp,… Hạt sen nhỏ, có màu vàng, vừa là món ăn dân dã quen thuộc, lại là một loại thuốc rất tốt dành để chữa bệnh mất ngủ, suy nhược thần kinh. Tâm sen màu xanh, nằm giữa hạt sen, có thể dùng để ướp trà, tạo nên hương vị thơm dịu. Lá sen khô nghiền vụn và lá sen tươi, tất cả đều thái nhỏ, hòa với nước uống mỗi ngày còn giúp thanh nhiệt. Ngó sen vừa là một loại thuốc chữa các bệnh về gan, lại vừa là món ăn quen thuộc của người Việt, trong bữa cơm mà có một bát nộm ngó sen, vừa ngon lại giúp dễ tiêu hóa, khó ai có thể từ chối được. Ngày xuân, nhà ai cũng đều có một hộp mứt sen đậm đà bản sắc dân tộc, kết hợp với trầu cau, nước trà mang lại một không khí ấm áp mà thân thương, vui vẻ mà lịch sự. Nhớ hồi bé, ngày hè, mẹ thường nấu cho bát chè sen với đường, vừa thơm, ngọt lại mát, đi chơi cả ngày nhưng vẫn yên tâm không sợ bị ốm. Hoa sen đúng là loại hoa mà thiên nhiên đã ban tặng cho chúng ta, một loại hoa mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.

Xem thêm:  Nhận xét của anh (chị) về nghệ thuật xây dựng nhân vật Việt trong truyện ngắn “Những đứa con trong gia đình” của Nguyễn Thi

Trong Phật giáo, Phật Tô Thích Ca được sinh ra từ đóa sen vàng và giống như bông sen, tượng trưng cho sự thánh thiện, tinh khiết, Phật tổ đã cứu nhân độ thế, phổ độ chúng sinh, giúp bao người lầm đường lạc lối quay về với sự thánh thiện, hiền lương và được người đời tôn lên làm Phật. Nếu để ý kĩ ta có thể thấy chỗ nước ngay dưới cuống sen tuy là nước bùn nhưng lại rất trong, bùn xung quanh cuống thì đều lắng xuống tận đáy, phải chăng đó chính là khả năng thanh tẩy đến mức hoàn hảo của bông sen mà các loài hoa khác không có được. Tại đất nước Ai Cập, bông sen cũng được tôn thờ vì sự thanh khiết và thánh thiện, và đặc biệt đây là loài hoa duy nhất nở được trên dòng sông Nin huyền thoại bởi dòng sông chảy ở đây rất mạnh, các loài hoa khác đều bị vùi dập bởi sóng nước nhưng riêng hoa sen thì khác, hoa sen có thể đâm chồi, nảy lộc và đem lại vẻ đẹp không gì sánh bằng cho con sông huyền thoại này.

Hãng hàng không Vietnam-Airline đã chọn hình ảnh bông sen sáu cánh làm biểu tượng của mình sau bao thời gian chắt lọc, . Phải chăng đó cũng là biểu tượng mà người Việt Nam muốn cho bạn bè quốc tế trên khắp năm châu được biết đến. Đóa sen hồng giờ đã được nâng lên không trung, bay đến khắp mọi nơi trên thế giới, mang niềm vui đoàn tụ, hạnh phúc, hòa bình và đã giúp khoảng cách giữa người và người, giữa các cộng đồng trên thế giới được xích lại gần nhau. Trong mắt của bạn bè thế giới, hình ảnh của bông sen sẽ in đậm và đọng lại trong tư tưởng của mọi người về một đất nước anh hùng, bất khuất dù phải trải qua bao cuộc bể dâu, bao cuộc chông ngoại xâm nhưng giờ đây vẫn vững bước đi lẽn hội nhập thế giới. Và rồi đây, tôi lại thầm cảm ơn, cảm ơn đóa sen mang tên “Việt Nam” đã tỏa hương thơm ngát.

Dù thời gian đang hằn những bước chân vào tạo hóa nhưng tôi tin bông hoa sen dù có trải qua bao cuộc đổi thay vẫn sẽ giữ được vẻ đẹp thanh khiết, mùi hương dịu dàng giống như con người Việt Nam vẫn luôn vươn lên để tỏa sáng như đóa sen vươn mình đón nắng mai nơi bùn đất. Và rồi một ngày, sắc sen rạng rỡ giữa cuộc sống mến thương.

Sen vẫn thế, âm thầm và lặng lẽ
Rồi một mai, bừng sáng giữa khung trời
Từ sâu thẳm chốn bùn lầy đất mẹ
Ngát hương sen, nét đẹp chẳng phai phôi 

Thuyết minh về hoa sen – Bài số 5

Có thể nói là thứ nhất hạng, nở ở những vùng nước thường tù đọng và bẩn đục, bông sen toàn mỹ và tột bậc đến nỗi có thể dễ dàng hình dung, in Mo tempore, nó là sự sống xuất hiện đúng lần đầu tiên, trên khoảng mênh mông không rõ sắc màu của những vùng nước khởi nguyên. Trong tranh hình Ai Cập nó đã xuất hiện như vậy đó, trước tất cả, sau đó tạo hòa và vầng thái dương mới lóe ra từ trái tim rộng mở của nó. Từ Địa Trung Hải cho đến Ấn Độ và Trung Hoa, tầm quan trọng về ý nghĩa biểu tượng của nó.

Về mặt trần tục cũng như về mặt linh thiêng đều bắt nguồn từ hình ảnh cơ bản này. Hoa sen xanh, được coi là linh thiêng nhất ở xứ sở các pharaông, tỏa một hương thơm của cuộc sống thẩn thánh: trên các vách những ngôi mộ dưới đất Thèbcs, ta thấy hình ảnh những cuộc tụ họp gia dinh, ở đấy cả nhưng người sống và những người chết trịnh trọng hít thổ bông hoa tín, cử chỉ trộn lẫn khoái lạc với thần diệu hồi sinh.

Trong các giá trị tình thần Ấn Độ và Phật giáo, màu sắc trong trắng của hoa sen bừng nở trinh nguyên trên bùn nhơ của thế gian, được hiểu theo một ý nghĩa đạo đức. Như hoa sen thuần khiết, tuyệt diệu, không bị nước vẩy bấn, ta cũng chẳng hề ô uế bởi bụi trần.

Trong một nghĩa mở rộng dường như là lưỡng tính, và do đó có tính tổng thể, sách (Chu Toàn dịch) lấy lại ý niệm trong trắng và thêm vào đó ý niệm tiết độ và cứng rắn, dùng sen làm biểu hiện của người hiền. Tổng quát hơn thì, ý trong trắng đã ổn định người ta thế vào đó: tính kiêm định (thân cây cứng rắn), thịnh vượng (cây mọc sum suê), hậu duệ đông đúc (hạt nhiều), vợ chồng đề huề (hai hoa trên một thân), thời quá khứ, hiện tại và tương lai (ta gặp cùng một lúc ba trạng thái của cây: nụ, hoa nở, hạt).

Các sách lớn của Ấn Độ coi sen, sinh ra từ bóng tối và bừng nở ngoài ánh sáng, là biểu tượng của thăng hoa tinh thần. Nước là hình ảnh tình trạng bất phàm nguyên sơ,,sen biểu thị sự hiển hiện phát ra từ đó, nở ra trên bề mặt, như Quả trứng thế giới. Vả chăng nụ hoa chưa nở tương đương một cách chính xác với quả trứng ấy, trứng với tương ứng với hoa nở: đấy là sự thực hiện những khả năng chứa đựng trong mầm nụ ban đầu, thực hiện những khả năng của con người, bởi vì trái tim ta cũng là một đóa sen còn khép.

Vì hoa sen trong truyền thuyết có tám cánh giống như không gian có tám hướng, nên sen còn là biểu tượng của sự hài hòa vũ trụ. Nó được dùng theo nghĩa này trong hình vẽ của nhiều mandala và yantra. Tranh hình Hinđu giáo thể hiện Vishnu ngủ trên mặt đại dương nhân quả.

Từ rốn của Vishnu nhô lên một đóa sen, tràng hoa nở chứa đựng Brahma, khởi nguyên của xu hướng mở (rajas), cần nói thêm rằng nũ sen, nguồn gốc của biểu hiện, cũng là một biểu tượng Ai Cập. Là biểu hiện của Vishnu trong tranh hình Khơme sen được thay thế bằng đất mà nó đại diện với tư cách là mặt thụ động của hiển hiện. Chính xác ra, thì tranh hình Ấn Độ phân biệt sen hồng (hay padma), loại sen, chúng ta vừa xem xét, là biểu tượng của thịnh vượng, với sen xanh (hay utpala), biểu trưng có tính thái âm và thuộc Civa.

Theo Phật giáo, hoa sen – Thích Ca Mâu Ni ngự trên đồ – là bản thế Đức Phật, không bị môi trường bùn lầy của samsâra tác động. Vật châu báu trong đóa sen (mani padma), là vũ trụ chứa đựng dharma (Pháp), là ảo ảnh hình thức, hay là Mâyyâ, mà từ đó nhô lên Niết Bàn. Mặt khác, Phật ở giữa đóa sen (có tán cánh) ngồi trên trục bánh xe (có tám nan hoa) mà padma là vật tương đương: chức năng Chkravati của sen được biểu hiện như vậy, đúng như có thể diễn giải qua những tượng ở Bayon thuộc Angkor – Thom. Trong những hoàn cảnh khác, ở tâm điểm của đóa sen là núi Meru, trục thế giới. Trong huyền thoại đạo Vishnu, chính cọng sen đồng nhất với trục này, mà như ta biết, trục đó là dương vật, điều này củng cố thêm một ý nghĩa biểu tượng lưỡng tính, hay có tính tổng thể về giới tính. Trong hệ biểu tượng Mật tông, bảy huyệt của con người dọc trục xương sống, trục của sushumâ, được hình dung là những đóa sen có 4, 6, 10, 12. 16, 20 và 1000 cánh. Đóa sen nghìn cánh có nghĩa là toàn bộ tỏ ngộ.

Trong một cách giải thích tầm thường hóa hơn, văn học Nhật thường coi là loài hoa này, trong trắng đến giữa vùng nước bẩn, là một hình ảnh đức hạnh, vần có thế thanh khiết và nguyên vẹn giữa xã hội đầy những điều đê tiện, mà chẳng cần phải lui về một nơi hoang vắng.

Cuối cùng, dường như ở Viễn Đông sen có một ý nghĩa luyện đan. Quả vậy nhiều tổ chức Trung Hoa đã lấy hoa sen (trắng) làm biểu hiện, như một cộng đồng thuộc đạo Amida được lập vào thế kỉ IV tại núi Lou và một hội kín quan trọng thuộc Đạo giáo, có thể đã dùng hệ biểu tượng Phật giáo làm vỏ che, nhưng bên trong có thể đã viện đến hệ biểu tượng luyện đan, vì đóa Kim hoa ở đây màu trắng.

Thanh Bình tổng hợp

Topics #Cảm nhận #chiến tranh #con người #cuộc sống #Đất nước #hiện đại #hiện nay #hoa hồng #hoa lan #hoa sen #kỉ niệm #lối sống #Những đứa trẻ #niềm tin #quan điểm #sống đẹp #suy nghĩ #thời gian #thuyết minh #Thuyết minh về hoa sen #văn học